Termin wykorzystania zaległego urlopu na żądanie – stanowisko Departamentu Prawnego GIP


16/04/2008

Pracodawca nie może żądać, aby pracownik wykorzystał urlop na żądanie z poprzedniego roku kalendarzowego do końca marca kolejnego roku kalendarzowego. Takie stanowisko zajął Departament Prawny Głównego Inspektoratu Pracy w pisemnej opinii, sygn. GPP-110-4560-170/08/PE.

Zgodnie z przepisami prawa pracy, pracownik powinien wykorzystać urlop wypoczynkowy w roku kalendarzowym, w którym nabył do niego prawo. Jeżeli pracodawca nie udzieli pracownikowi urlopu w tym terminie, urlop staje się urlopem zaległym, który powinien być wykorzystany przez pracownika do końca pierwszego kwartału kolejnego roku kalendarzowego (art. 168 Kodeksu pracy). Zdaniem Departamentu Prawnego GIP obowiązek ten nie dotyczy 4 dni urlopu na żądanie, gdyż uprawnienie do tego urlopu przysługuje na dany rok kalendarzowy, a w przypadku niewykorzystania go przez pracownika nie przechodzi na rok następny. Z upływem danego roku kalendarzowego niewykorzystany urlop na żądanie staje się „zwykłym” urlopem zaległym, przy czym z wykładni gramatycznej art. 168 Kodeksu pracy (po średniku), wynika, że urlop ten nie musi być wykorzystany do końca pierwszego kwartału. W opinii GIP, cyt. „…dni niewykorzystanego np. w 2007r. urlopu na żądanie przechodzą na 2008r. jako normalny urlop, ale pracodawca nie może domagać się wykorzystania ich do końca pierwszego kwartału 2008r. W planie urlopów pracownik może więc wpisać dowolny termin ich wykorzystania i łączyć ten urlop z dniami „zwykłego” urlopu wypoczynkowego…”.

Stosując w praktyce opinię GIP, jeżeli przykładowo pracownik ma 10 dni zaległego urlopu wypoczynkowego z 2007r. (w tym również 4 dni niewykorzystanego urlopu na żądanie), to do końca pierwszego kwartału 2008r. pracodawca ma obowiązek udzielić 6 dni zaległego urlopu wypoczynkowego. Pozostałe zaś 4 dni, mimo że również stanowią zaległy urlop wypoczynkowy (które w 2007r. miały charakter urlopu na żądanie), pozostają w dyspozycji pracownika do końca 2008r.

Terminowość wykorzystania zaległych urlopów wypoczynkowych jest o tyle istotna, że z reguły przy każdej kontroli inspektor pracy dokonuje oceny tego zagadnienia, z uwagi na fakt, że nieudzielanie przysługującego pracownikom urlopu wypoczynkowego stanowi wykroczenie przeciwko prawo pracownika (art. 282 § 1 Kodeksu pracy).
 
Podstawa prawna: art. 152 § 1, art. 161, art. 1672, art. 168, art. 282 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy